Upowszechnienie się stosunków towarowo-pieniężnych powoduje, że pieniądz w funkcji środka płatniczego występuje poza sferą obiegu towarów. Powstawanie stosunków wierzyciela i dłużnika niekoniecznie wymaga istnienia kupna-sprzedaży towarów. Takimi są np. stosunki lichwiarskie, znane zarówno w formacjach przedkapitalistycznych, jak i w kapitalizmie. We wszystkich transakcjach pożyczkowo-pieniężnych w chwili spłaty długu pieniądz występuje w funkcji środka płatniczego. Podobnie jest przy opłatach czynszów, rent, podatków, a także przy opłacie siły roboczej. Istnienie i rozwój funkcji pieniądza jako środka płatniczego powoduje dalsze zaostrzenie sprzeczności gospodarki kapitalistycznej. Stosunki kredytowe funkcjonują normalnie, jeśli nie ma istotnych przeszkód w realizacji zobowiązań płatniczych. W gospodarce powstają natomiast istotne perturbacje, jeśli łańcuch wierzycieli i kredytobiorców zaczyna się rwać z powodu niewypłacalności któregoś z dłużników. Pociągać to może za sobą — ze względu na zazębianie się wzajemnych zobowiązań - - krach systemu kredytowego, odbijający się negatywnie na innych działach gospodarki. Tak się dzieje w sytuacjach kryzysowych, które przejawiają się nie tylko załamaniem procesów produkcyjnych, ale również sfery obiegu pieniądza, co potęguje trudości produkcyjnych działów gospodarki. Rozwój funkcji pieniądza jako środka płatniczego zwiększa więc możliwość wystąpienia kryzysów w gospodarce kapitalistycznej, potęguje właściwe tej gospodarce sprzeczności.
Weź kredyt mieszkaniowy z bezpłatnym doradcą kredyt samochodowy biuro rachunkowe warszawa